5 Ekim 2020 Pazartesi

5 Ekim, "Gereç" mevzuu

Dün Çağan'ın elinden tutmuş, köyde yürüyüşe çıkmıştım değerli okur. Çağan işaret parmağı ile sağı solu gösteriyor, ben de sabırla ne olduklarını söylüyordum filan. Sonra Çağan elektrik direğini gösterdi, "Ne desem, ne desem?" diye düşünürken "Elektriği iletmeye yarayan gereç," deyiverdim. Sonra da "gereç" kelimesi aklıma takıldı. 

Alıntıdır.


Bazen aklıma böyle kelimeler, kavramlar takılır. Önce kendim bir irdelerim, "Bakalım elimdekilerle sonuca ulaşabilecek miyim?" diye. Neyse, başladım ben düşünmeye. 

"Göz" diye düşündüm, "görme aracı ise, gözlük bir gereçtir, yani araca yardımcı olan materyal. Traktör araç ise karoseri gereç olur." Sonucu bulmuştum işte bu kadar kolaydı.

Sonra kendimi tasdik etmek istercesine telefonumdan TDK'nın uygulamasını açtım; "Gereç"i arattım.

gereç, -ci
isim

Belirli bir işi yapmak için kullanılması gereken maddeler, malzeme, materyal:
      "Bu sarayların bütün gereci Londra'dan taşınmıştır." - Salâh Birsel


İşte aynen böyle demekteydi. O zaman benim var sayımım bir yere dek doğru çıkıyor olmalıydı. Elektrik direği de gereçti. Aklıma yine bir soru geldi, "Gereç malzeme ise, araç ne o zaman?" Ben şimdiye dek günde binbeşyüz defa kulkandığımız araç kelimesinin ne anlama geldiğini bir kez bile düşünmemiştim doğrusu.

Sözlük araç için de şunları diyordu;

araç, -cı

1. isim Bir iş yapmakta veya sonuçlandırmakta gücünden yararlanılan nesne.

2. isim Taşıt:
      "Araçlarından inen iki polis sulara basmamak için sıçrayarak kapıya doğru yaklaşıyorlar." - Ahmet Ümit

3. isim, mecaz Kişiler veya nesneler arasında bağlantı sağlayan şey, vasıta:
      "Bu yüzden iyi anlaşmak için araçların mükemmelliği söz konusu değildir." - İsmet Özel

E o zaman da traktör varsayımım doğruya çıkıyordu. Ama hala bu araç-gereç mevzuunda kafamda oturmayan yerler var. Yine sözlük anlamlarına saygılı kalmaya devam edeceğim tabii ama hayalimde gereç her zaman aracın yardımcısı olmaya devam edecek :) Araçsız gereci ben ne yapayım :) Sizin de beyninizi yaktıysam affola :)


16 yorum:

  1. ayyyy ne gereç var böyle takılmayaaa kelimelereeeee kikiki :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. :))) canım Deep, ben de bilmiyorum arada böyle oluyor kısadevreler :D

      Sil
  2. Gereç'i aracın yardımcısı olarak düşünmek ilginç geldi :)

    YanıtlaSil
  3. Kelimeler üzerinde düşününce bende çok şaşkınlık geçiriyorum

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Daha bu sabah yine kafam karıştı bu kelimeler mevzuu yüzünden, toparlarsam belki yazarım

      Sil
  4. zamazingo kelimesini de öğret Çağan'a. biliyor musun çoğu dilde var bu zamazingo karşılığı, araç gereç akıl karıştığında yardıma koşuyor, şahane bir kelime hatta yüklem, bağlaç, sıfat...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok da kafiyeli üstelik, insan söylerken melodi gibi çıkıyor ağızdan :)))

      Sil
  5. Beynim yanmadı desem yalan olur :) ama sayenizde gereç anlamını irdelemiş oldum :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Benim hala yanan yerler var, gereç kavramını tam oturtamıyorum :))

      Sil
  6. benim kafamda şöyle yer alıyor, araç sadece nesne değil aynı zamanda süreçtir de. gerece oranla yeniden kullanılabilme durumu vardır. tükenmez kalemden yola çıkarsak, tükenmez kalem araç ise içerisindeki mürekkep gereçtir.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet bu tükenmez kalem örneğin de benim kafamdaki araç gereç ilişkisine tıpa tıp uyuyor şu an; kalem yazma aracı, mürekkep ise yazmaya yardımcı gereç gibi mesela :)

      Sil
  7. Etimolojik bir yazı olmuş Çok teşekkür ederim.

    YanıtlaSil
  8. İlkaycığım, en sonunda benim gibi düşünen biriyle karşılaştığım için ne kadar mutlu oldum bilemezsin :))

    YanıtlaSil
  9. Bakış açın çok mantıklı. Evet kafalar bir karışmadı değil :)

    YanıtlaSil

Derman

Gözlerimde bir damla, düştü düşecek.. Çok uzak bir yoldan eve dönmüş gibiyim; ve siz kollarınızı açıp karşıladınız beni.. Ne iyi geldiniz ba...